Bayılma

Prof. Dr. Alpay Çeliker
Tümünü AçTümünü Kapat
Sayfayı Yazdır

Bayılma Nedir ?

  • Bayılma oldukça dramatik bir şikayettir. Bilinç ve kas gücünde ortaya çıkan ani değişikliklerle karakterizedir. Çoğu zaman bayılma bir düşme ile sonuçlanır.
  • Bayılma acile başvuruların önemli bir kısmını oluşturur.  Bayılma kızlarda daha sık görülür ve en yüksek görülme oranı 15-19 yaşları arasındadır.
  • Vazovagal bayılma (basit bayılma), nörokardiyojenik senkop olarak da bilinir % 75 oranında görülür. % 10 kalp hastalığına bağlı nedenlerle bayılma izlenir.
  • Bayılmanın ana nedenleri:
    • Kalp hastalıkları veya dolaşımla ilgili sorunlar
    • Nörolojik rahatsızlıklar
    • Hipoglisemi

Kalp ve Dolaşım Sistemine ait Bayılma Nedenleri Nelerdir?

  • Vazovagal bayılma: Adölesan dönemde ve kız çocuklarında sık görülür. Bayılma öncesi hastada bulantı, soluklaşma, terleme gibi belirtiler olur. Zamanında farkedilirse hastanın yere yatırılması ve ayaklarının yükseğe kaldırılmasıyla önlenebilir. Açlık, yorgunluk, uzun süre ayakta hareketsiz kalma (törenler gibi), kalabalıkta kalma bu tür bayılmalar neden olur. Yaz mevsiminde daha sık görülür. Hastaların birçoğunda ani ayağa kalkma sırasında baş dönmesi ve göz kararması belirtileri sıklıkla vardır.
  • Refleks bayılma; Ağrı, kan görme, idrar yapma gibi olaylar sırasında olur.  Öksürük, gastrointestinal problemler (karın ağrısı), egzersiz sonrası, yemek sonrası olabilir.
  • Kalp kapak hastalıklarına bağlı bayılma:  Sol karıncık çıkış yolunda darlamaya neden olan aort kapak hastalıkları veya bazı kardiyomiyopatilerde olabilir. 
  • Birincil akciğer hipertansiyonu bayılmaya neden olabilir. Nadir görülen bir hastalıktır.
  • Koroner arterlerde doğuştan veya sonradan olan sorunlar bayılmaya neden olabilir. Çocukluk çağında oldukça nadirdir.
  • Aritmik Nedenler: Kalp hızının çok yavaş veya çok hızlı olması bayılmaya neden olabilir. Özellikle tehlikeli bayılma tiplerini bu guruptaki hastalıklar oluşturur.
    • Kalp hızının aşırı derecede yavaş (bradikardiler) olduğu hasta sinüs sendromu veya bloklarda kalp hızında oluşan ani yavaşlama veya duraklamalar düşmeye neden olur.
    • Kalp hızının aşırı derecede yükseldiği ritm sorunlarında (taşikardiler) bayılma olabilir. Bu olay daha çok karıncık taşikardilerinde görülürken, nadir olarak kulakçık taşikardilerindede bayılmalar görülebilir.  
    • Ortostatik Hipotansiyon: Bu hastalıkta ayakta iken kan basıncında anormal bir düşme olur. Hastalar bu nedenle ayağa kalkınca ciddi sorunlar yaşarlar.

Nörolojik Nedenli Bayılmalar Nelerdir?

Sara hastalığı (epilepsi), nefes tutma nöbetleri, aşırı soluma veya histerik nedenle nöbetler olabilir.

Breath Holding (nefes tutma) nöbetlerinde küçük çocuklarda ve ağlama sonrasında görülür. Altı ay en sık başlangıç dönemidir, 2 yıl kadar devam eder.5 yaşından önce genelde sona erer. Önce yüsek sesle ağlama olur ve ağlamanın sonunda çocuk morarır. Bundan sonra nefes alamaz ve yaklaşık 1 dakika içinde kendine gelir.

Refleks bayılma diğer benzer bir sorundur. 12-24 ay arasında sık görülür. Yaralanma, ağrı, korku gibi bir olay sonrasında aniden solunum durur ve ağlama olmaksızın çocuk bilincini kaybeder. Rengi soluklaşır, ve kasların tonus kaybolur. Bazen kaslarda kasılmalarda olabilir.Bu çocukların ailelerinde benzer bir olay geçmişi vardır. Belirli bir tedavisi olmayan bu iki durum zaman içinde kendiliğinden kaybolur.

Çocuklarda Ve Adolesanlarda Bayılma Nasıl Değerlendirilir?

  • Bayılma nedenlerinin neredeyse yarısı başarıyla hastaların hikayesi ve fizik muayenesi ile belirlenir.
  • Hikaye sıklıkla aileden  alınır. Bayılmayı gören birinden yardım alınması daha iyi olur.
    • Bayılmanın ilk kez ne zaman olduğu
    • Bayılmanın sıklığı
    • Bayılmanın süresi (en kısa, en uzun ve ortalama)
    • Bayılmanın ne zaman aralığında olduğu
    • Bayılma öncesi yapılan fiziksel aktivitie
    • Bayılma olduğu zaman açlık/hastalık/uyku/yorgunluk durumu
    • Bayılma öncesi olan şikayet ve belirtiler
    • Bayılma sırasında kasılma/idrar ve kaka kaçırma, köpük gelme hikayesi
    • Bayılma sırasında cilt rengi
    • Bayılma sonrası kendine gelmenin süresi
    • Bayılma sırasında oluşan travma
    • Bayılma olayı sonrası aktivitlere devam edebilme
  • Fizik inceleme bayılmaya neden olan kalp rahatsızlıkları ve nörolojik problemler aydınlatılacak bir şekilde yapılmalıdır.
  • EKG başvuran her hastaya yapılmalıdır. QT aralığı, ön uyarılma sendromu  (WPW sendromu), dal blokları, AV blok ve kalp karıncıklarında kalınlaşma belirtileri açısından değerlendirilir.
  • Ekokardiyografik inceleme üfürüm varsa ve tekrarlayan senkop ataklarında değerlendirilir.
  • Holter monitorizasyon ve efor testi seçilmiş hastalarda uygulanmalıdır. Bayılma yakınmaları nadiren ve ciddi olan hastalarda olay kaydedicilerin kullanılması düşünülmelidir.
  • Eğik masa testi genellikle 600 açıyla 30-45 dakika süreyle yapılan bir testtir. Bu test ile bayılma veya benzeri belirtiler ortaya çıkarılarak bayılmanın tipi, bu sırada oluşan kalp hızı ve kan basıncı değişiklikleri saptanabilir. Rutinde her hastaya yapılamamaktadır.
    • Fiziksel yaralanma varlığında
    • Kalp hastalığı veya bilinen ritm problemi olan hastalarda bayılmanın basit tipte olduğunun saptanmasında yapılmalıdır.

Riskli Bayılma Nedir?

Bazı durumlarda bayılma tehlikeli veya ciddi hastalığın belirtisi olabilir. Bu hastalarda tüm testler yapılmalıdır.

  • Egzersiz sonrası gelişen bayılma
  • Bayılma sırasında travma olması
  • Ailede erken ani ölüm öyküsü
  • Bayılma sırasında idrar ve kaka kaçırma
  • Bayılma sonrasında uzun süreli bilinç kaybı
  • Altta yatan doğumsal veya kazanılmış kalp hastalığı
  • Genetik geçişli ritm hastalıklarında bayılma, düşme
  • Bayılma öncesi göğüs ağrısı

Çocuklarda Bayılma Nasıl Yönetilir?

  • Eğitim ve güvence: Ortaya çıkaran nedenler, tuz ve sıvı alımı, kullanılan ilaçlar ve bayılmanın sıklığı ve şiddeti açısından her hastaya farklı yaklaşımda bulunulmalıdır. Ortaya çıkaran durumlarda uzak kalınması önerilir.
  • Fiziksel manevralar: Eğer erken belirtiler sırasında hastaya sırtüstü yatması ve bu sırada bacaklarını yüksek bir yere koyması önerilmelidir. Oturma ve çömelmede aynı şekilde etki ederek bayılmayı engeleyebilir.
  • Varis çorapları özellikle ayağa kalkınca başı çok dönen ve bayılan hastalarda önerilebilir. Özellikle gündüz giyilip, akşam saatlerinde  çıkarılmalıdır.
  • Sıvı tedavisi: Ağızdan sıvı ve tuz alımı artırılması bayılmayı önlemek için etkili bir önlemdir. Hastalara yaklaşık günde 2 litre sıvı alması ve 2-4 gram tuz alması önerilir.
  • İlaç tedavisi: B -blokerler, fludrokortizon, serotonin geri alım inhibitörleri ve midodrine  adlı ilaçlar kullanılabilir. Ciddi ve sık bayılmaları olan hastalarda kullanılabilirler.
  • Kalp pili tedavisi: Bazı hastalarda kalıcı kalp pili tedavisi gerekli olabilir. Özellikle uzun süreli kalp durmasına bağlı bayılması olan hastalarda kullanılabilir. Nadiren gerekli olur.

 

Bu sitede yer alan kayıtlar bilgi amaçlıdır. Doğrudan doktor tavsiyesi olarak algılanmamalıdır.
© 2014 Prof. Dr. Alpay Çeliker. Tüm Hakları Saklıdır.